هفتم صفر روزی بدون حادثه
16 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره

بسمه تعالی

زمان شهادت امام مجتبی ع در منابع اسلامی

«هفتم صفر روزی بدون حادثه»

الف. 28 یا آخر ماه صفر:‌

1. كلینی(م329)‌، الكافی، ج1، ص461: آخر صفر 49

2. خزاز قمی (م400)، كفایة الأثر، ص230: آخر صفر سال 50

3. طبری(الشیعی)(م ق4)، دلائل الامامه، ص159: آخر سال 50

4. مفید(م 413)‌، مسار الشیعه، ص27: 28 صفر سال 50

5. طوسی(م460)، مصباح المتهجد، ‌ص790: 28 صفر

6. فتال نیسابوری(م508)، روضة الواعظین، ص168: آخر صفر سال 50

7. طبرسی (م 548)، تاج الموالید ( المجموعة )، ص26: 28 صفر سال 50

8. ابن شهر آشوب(م588)، مناقب آل أبی طالب، ج3، ص192: 28 صفر سال 50

9. علام حلی(م 726)‌، المستجاد من الإرشاد (المجموعه)، ص151: 28صفر 50

10. فیض كاشانی (م 1091)، الوافی، ج3، ص755 آخر صفر

11. کفعمی(م905)، البلد الأمین والدرع الحصین، ص275: 28 صفر

12. مجلسی(م1110)، مرآة العقول، ج5، ص350 آخر صفر سال 49

13. مجلسی(م1110)، بحار الأنوار، ج95، ص200: 28 صفر 47

14. بحرانی (م 1186)‌، الحدائق الناضره، ج17، ص433: یوم الخمیس سابع و عشرین من شهر صفر.

* گویا در کتاب بحرانی «ثامن به سابع» تصحیف شده باشد و چه بسا وی خواسته «سابع صفر» را به «سابع وعشرین» برگرداند تا ردیه‎ای به نظر شهید اول باشد.

ب. 7 ماه صفر:‌

1.شهید اول(م786)، الدروس الشرعیه، ج2، ص7: پنج شنبه 7 صفر سال 49 یا 50: قبض بها مسموماً یوم الخمیس سابع صفر سنة 49 أو سنة 50 من الهجرة، عن سبع أو ثمان وأربعین سنة.

2.کفعمی(م905)، مصباح، ص510: 7 صفر و ولادت امام کاظم(ع) در 7 صفر

* از آنجا كه كفعمی مصباح را پیش از البلد الامین نوشته بنابر این شاید بتوان تغییر نظر را از 7 به 28 صفر را به وی منتسب كرد.

3.حسین­ بن عبدالصمد والد البهائی العاملی (م 948)، وصول الأخیار، ص42: تكرار عبارت شهید اول

4.شیخ بهایی(م1031)، جامع عباسی ، ص188: پنج شنبه 7 صفر سال 49

5.مجلسی(م1110)، ملاذ الاخیار، ج9، ص100 و بحار الانوار، ج44، ص134: نقل اقوال از جمله قول شهید اول

6.کاشف الغطاء(م1228)، کشف الغطاء، ج1، ص96: 7 صفر

7.نجفی(صاحب جواهر)(م1266)، جواهر الكلام، ج20، ص 87: تکرار عبارت شهید اول

* خبر هفتم صفر را نخستین بار شهید اول در کتاب «الدروس» بدون ارایه هیچ سندی ارایه کرده و عالمان شیعی و سنی پیش از شهید اول چنین خبری را گزارش نکرده‌ اند و پس از شهید اول نیز تا دوره صاحب جواهر چندان بازتابی در میان عالمان شیعی و سنی نداشته است. در واقع شهرت هفتم صفر در میان شیعیان غیر ایرانی خاستگاه لبنانی (شهید اول و پدر شیخ بهایی و خود بهایی) و سپس عراقی (از دوره صاحب جواهر به بعد) داشته، که در چند سال‎ اخیر در ایران نیز کم و بیش رایج شده است.

این ادعا صحیح نمی‎ نماید که قید «وعشرین» به هنگام استنساخ کتاب شهید، حذف و «سابع و عشرین» به «سابع» کاهش یافته و در مرحله بعد «سابع» نیز به «ثامن» تصحیف شده باشد.

نکته دیگر این‎که شهید اول افزون بر شهادت امام مجتبی(ع)، میلاد امام کاظم(ع) را نیز بدون ارایه سند در هفتم صفر آورده است(دروس، ج2، ص13) که آن نیز اعتباری ندارد و بنابر قول صحیح و مشهور میلاد آن امام(ع) در ماه ذی‏حجه بوده و ادعای جعل میلاد امام کاظم(ع) در هفتم صفر در دوران معاصر نیز اعتباری ندارد. در هر صورت برخی پیروان شهید اول مانند صاحب جواهر، پذیرش میلاد امام کاظم(ع) را نیز از شهید گرفته (جواهر الکلام، ج20، ص98) و برخی نیز از پذیرش آن خودداری کرده‎ اند. گویا عدم پذیرش آنان از این‎رو باشد که عالمان شیعی در عصر صفوی خواستار عزاداری دوماهه محرم و صفر بر اهلبیت(ع) و نادیده گرفتن اقوال در باره میلادها بوده ‎اند.


ب. ماه ربیع الاول

*) اهل سنت

1.واقدی به نقل بلاذری(م282)، انساب الاشراف، ج3، ص66: الواقدی : توفی الحسن فی شهر ربیع الأول سنة 49

2.ابن سعد به نقل خطیب بغدادی(م473)، تاریخ بغداد، ج1، ص150: محمد بن سعد قال: توفی الحسن بن علی بن أبی طالب فی ربیع الأول من سنة 49

3.طبری(م310)، المنتخب، ص19: مات الحسن بن علی سنة 50 فی ربیع الأول لخمس خلون منه

4.طبرانی(م310)، معجم، به نقل طبرسی، تاج الموالید، ص27: الحسن توفى فی ربیع الأول سنه 49.

5.دولابی(م310)، الذریة الطاهره، ص105: توفی الحسن بن علی فی ربیع الأول سنة 49

6.حاکم نیشابوری(م405)، المستدرک، ج3، ص169: توفی الحسن بن علی فی ربیع الأول سنه 49

7.ابن عساكر(م571)، تاریخ مدینة دمشق، ج13،ص300-301: مات الحسن فی ربیع الأول سنة 49 و همان، ص303: مات الحسن للیالی خلون من ربیع الأولسنة 50.  

8.ابن جوزی(م597)، المنتظم، ج5، ص226: مرض الحسن أربعین یوما وتوفی فی ربیع الأول

9.ابن خلكان (م 681)، وفیات الأعیان، ج2، ص66: مات بها فی شهر ربیع الأول سنة 49

* این اخبار تفاوت چند روزه‎ای را میان منابع شیعی و ‎سنی در باره تاریخ شهادت امام مجتبی(ع) نشان می‎دهد.

*) شیعه (غیر مشهور)

1.یعقوبی(م284)، تاریخ، ج2، ص225: توفی الحسن بن علی فی شهر ربیع الأول سنة 49

2.قاضی نعمان مغربی(م363)، شرح الأخبار، ج3، ص132: ربیع الاول سال 49: أن الحسن بن علی ع توفی وهو ابن ثمانی وأربعین سنة. وكانت وفاته فی شهر ربیع الأول سنة 49 . وقیل: فی صفر من سنة 50 بعد سنة احدى وخمسین

* بنابر این نقل قاضی نعمان میان دو قول ربیع و صفر می‎تواند فاصله یک سال باشد نه چند روزه، که صحیح نمی‎ نماید.